Od 3 września 2026 roku obowiązuje kolejny etap dużej reformy przepisów dotyczących kierowców. Największe zmiany obejmują osoby, które po raz pierwszy uzyskują prawo jazdy kategorii B. Początkujący kierowcy zostają objęci okresem próbnym, obowiązuje ich zasada 0,0 promila, a gromadzenie punktów karnych może mieć znacznie poważniejsze konsekwencje niż w przypadku kierowców z większym stażem. Szczególnie istotna jest granica 20 punktów karnych w pierwszym roku od uzyskania prawa jazdy. Po jej przekroczeniu starosta cofnie uprawnienia do kierowania pojazdami. W praktyce młody kierowca może więc stracić prawo jazdy szybciej niż osoba, która od lat posiada uprawnienia.

Zmiana nie dotyczy jednak wyłącznie nastolatków. Okres próbny obejmuje każdą osobę, która po raz pierwszy uzyska prawo jazdy kategorii B, niezależnie od tego, czy zrobi to w wieku 17, 19, 30 czy 50 lat. Dodatkowe ograniczenia przewidziano dla 17-latków, którzy od marca 2026 roku mogą zdobywać kategorię B wcześniej niż dotychczas. Od 3 września zaczynają natomiast działać przepisy dotyczące okresu próbnego oraz nowych konsekwencji za wykroczenia. Jednocześnie jedna z ważnych zmian obejmuje wszystkich kierowców: prowadzenie samochodu mimo czasowego zatrzymania prawa jazdy może zakończyć się cofnięciem uprawnień na 5 lat.

Kogo od 3 września 2026 roku obejmuje okres próbny dla nowych kierowców?

Obowiązkowym okresem próbnym zostaje objęta osoba, która po raz pierwszy uzyskuje prawo jazdy kategorii B. W przypadku kierowcy, który zdobywa uprawnienia po ukończeniu 18 lat, okres próbny trwa 2 lata. Nie ma przy tym znaczenia, czy prawo jazdy zostało zrobione bezpośrednio po osiemnastych urodzinach, czy dopiero wiele lat później. Decydujące jest to, że dana osoba po raz pierwszy uzyskuje kategorię B. Okres próbny liczony jest od momentu uzyskania uprawnienia do kierowania pojazdami, a nie od dnia, w którym kierowca fizycznie odbierze dokument prawa jazdy.

Inaczej wygląda sytuacja 17-latków. W ich przypadku okres próbny może trwać 3 lata, ale nie dłużej niż do ukończenia 20. roku życia. Jeżeli więc kierowca otrzyma prawo jazdy krótko po siedemnastych urodzinach, przez znaczną część pierwszych lat prowadzenia samochodu będzie podlegał specjalnym zasadom. Ustawodawca uzasadnia takie rozwiązanie potrzebą stopniowego zdobywania doświadczenia. Zdanie egzaminu potwierdza bowiem wymagane umiejętności, ale nie daje jeszcze doświadczenia w reagowaniu na dziesiątki sytuacji, z którymi kierowca spotyka się podczas późniejszej, samodzielnej jazdy.

Ile punktów karnych może mieć młody kierowca, zanim straci prawo jazdy?

Jedna z najważniejszych zmian dotyczy punktów karnych. Jeżeli początkujący kierowca w okresie próbnym przekroczy 12 punktów, pojawi się obowiązek odbycia praktycznego szkolenia dotyczącego zagrożeń w ruchu drogowym. Zajęcia mają być prowadzone w ośrodku doskonalenia techniki jazdy, a kierowca otrzyma rok na ich ukończenie. Samo przekroczenie 12 punktów nie powoduje więc jeszcze automatycznego cofnięcia uprawnień, ale uruchamia dodatkowy obowiązek, którego wcześniej osoba rozpoczynająca samodzielną jazdę nie miała.

Znacznie poważniejsza jest granica 20 punktów w pierwszym roku od uzyskania prawa jazdy. Po jej przekroczeniu starosta cofnie uprawnienia do kierowania pojazdami. Policja zwraca uwagę, że oznacza to dla początkującego kierowcy możliwość bardzo szybkiej utraty prawa jazdy i konieczność ponownego przejścia procedury wymaganej do zdobycia uprawnień, w tym zdania odpowiedniego egzaminu. Właśnie ten przepis najmocniej uzasadnia stwierdzenie, że od 3 września nowemu kierowcy łatwiej stracić prawo jazdy. Jeden rok pełen poważniejszych wykroczeń może zakończyć się cofnięciem dopiero co zdobytych uprawnień.

Czy młody kierowca musi mieć dokładnie 0,0 promila alkoholu?

Tak. W okresie próbnym kierowcę obowiązuje bezwzględna zasada 0,0 promila. Nowelizacja zakazuje kierowania pojazdem samochodowym w okresie próbnym przy stężeniu alkoholu przekraczającym 0,0 proc. we krwi lub 0,0 mg alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza. Zakaz obejmuje również środki działające podobnie do alkoholu. Jest to istotna różnica w stosunku do zasad odnoszących się do pozostałych kierowców, u których stan po użyciu alkoholu w polskich przepisach rozpoczyna się od stężenia 0,2 promila.

W praktyce osoba objęta okresem próbnym nie powinna więc podejmować prób oceniania, czy niewielka ilość alkoholu wypita wcześniej "już zeszła". Wprowadzenie limitu 0,0 usuwa ten margines całkowicie. Przepisy nie dotyczą przy tym wyłącznie 17- czy 18-latków. Jeżeli ktoś po raz pierwszy zdobędzie kategorię B w późniejszym wieku, także zostanie objęty okresem próbnym i obowiązującym podczas niego zerowym limitem. Nowa regulacja została pomyślana jako rozwiązanie związane ze stażem za kierownicą, a nie wyłącznie z metryką kierującego.

Kiedy okres próbny może zostać wydłużony o kolejne 2 lata?

Dwa lata okresu próbnego nie zawsze oznaczają, że po upływie tego czasu wszystkie dodatkowe ograniczenia automatycznie się zakończą. Przepisy przewidują możliwość wydłużenia okresu próbnego o kolejne 2 lata, jeżeli kierowca dopuści się określonych poważnych naruszeń związanych z bezpieczeństwem ruchu drogowego, a ich popełnienie zostanie potwierdzone prawomocnym rozstrzygnięciem. Oznacza to, że konsekwencją niewłaściwego zachowania może być nie tylko mandat i punkty, ale także przedłużenie czasu, podczas którego kierowca pozostaje objęty szczególnymi zasadami.

Policja wymienia w tym kontekście między innymi spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym, prowadzenie po alkoholu, nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu oraz naruszenie zasad pierwszeństwa przejazdu. Nie każde wykroczenie automatycznie wydłuży więc okres próbny. Chodzi o określone naruszenia mające bezpośredni związek z bezpieczeństwem. Konstrukcja nowych regulacji jest wyraźna: im poważniejsze zachowanie początkującego kierowcy, tym dalej idą konsekwencje. Najpierw mogą pojawić się punkty i szkolenie, następnie wydłużenie okresu próbnego, a w przewidzianych prawem sytuacjach nawet cofnięcie uprawnień.

Jakie dodatkowe ograniczenia obowiązują 17-latków z prawem jazdy kategorii B?

Osoby, które uzyskały prawo jazdy przed ukończeniem 18 lat, podlegają dodatkowym zasadom wykraczającym poza standardowy okres próbny. Do osiemnastych urodzin ich polskie prawo jazdy uprawnia do kierowania samochodem wyłącznie na terytorium Polski. Przez pierwszych 6 miesięcy od zdobycia uprawnień, ale nie dłużej niż do ukończenia 18 lat, 17-latek musi również prowadzić samochód w obecności doświadczonego kierowcy. Oznacza to, że wcześniejsze zdanie egzaminu nie daje od pierwszego dnia pełnej swobody samodzielnej jazdy.

Osoba towarzysząca musi mieć co najmniej 25 lat i posiadać prawo jazdy kategorii B od minimum 5 lat. Powinna siedzieć z przodu na miejscu pasażera, nie może znajdować się pod wpływem alkoholu ani środka działającego podobnie do alkoholu, a w ciągu ostatnich 5 lat nie może mieć orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów. Do ukończenia 18 lat młody kierowca nie może również wykonywać między innymi pracy taksówkarza, okazjonalnego przewozu osób ani transportu drogowego rzeczy, przykładowo jako kierowca wykonujący określony przewóz kurierski.

Czy 17-letni kierowca może wozić znajomych bez doświadczonego opiekuna?

Przepisy wprowadzają ograniczenia także dotyczące przewożenia innych niepełnoletnich osób. Ustawa wskazuje, że kierujący, który nie ukończył 18 lat i znajduje się w okresie próbnym, nie może przewozić osoby poniżej 18. roku życia bez pasażera spełniającego wymagania stawiane doświadczonemu kierowcy. W praktyce oznacza to ograniczenie sytuacji, w których świeżo upieczony 17-letni kierowca jeździ samodzielnie samochodem w towarzystwie grupy niepełnoletnich znajomych.

Rozwiązanie jest związane z całym modelem wcześniejszego prawa jazdy. Ustawodawca dopuścił zdobywanie kategorii B już od 17 lat, ale jednocześnie obudował tę możliwość dodatkowymi warunkami, które mają zmniejszyć ryzyko podczas pierwszych miesięcy praktycznej jazdy. Nie należy więc utożsamiać prawa jazdy siedemnastolatka z dokładnie takim samym zakresem swobody, jaki posiada kierowca pełnoletni po zakończeniu obowiązkowego okresu jazdy z osobą towarzyszącą. Do ukończenia 18 lat dochodzą ograniczenia terytorialne, dotyczące przewozu niepełnoletnich oraz części działalności zawodowej.

Czy od 3 września można stracić prawo jazdy na 5 lat za jazdę mimo jego zatrzymania?

Jedna z najbardziej dotkliwych zmian nie dotyczy wyłącznie początkujących kierowców. Jeśli kierujący ma czasowo zatrzymane prawo jazdy i mimo obowiązującej decyzji nadal prowadzi pojazd, starosta cofnie mu uprawnienia do kierowania na okres 5 lat. Po upływie tego czasu nie wystarczy po prostu odzyskać starego dokumentu. Konieczne będzie ponowne uzyskanie uprawnień, w tym zdanie wymaganego egzaminu. Policja podkreśla, że rozwiązanie odnosi się do wszystkich kierowców, niezależnie od wieku i liczby lat spędzonych za kierownicą.

To znaczące zaostrzenie konsekwencji ignorowania czasowego zatrzymania prawa jazdy. Wcześniej kierowca, który prowadził pojazd w okresie trzymiesięcznego zatrzymania uprawnień, mógł liczyć się przede wszystkim z przedłużeniem okresu zatrzymania. Nowelizacja wprowadziła rozwiązanie znacznie dalej idące - cofnięcie uprawnień na 5 lat. W praktyce kierowca, który po zatrzymaniu prawa jazdy postanowi mimo wszystko dalej prowadzić, może zamienić kilkumiesięczną sankcję w wieloletnią utratę możliwości legalnego kierowania pojazdami.

Czy od dziś prawo jazdy jest zabierane także za przekroczenie prędkości o 50 km/h poza miastem?

Takie przepisy obowiązują, ale nie weszły w życie 3 września. To ważne rozróżnienie. Od 3 marca 2026 roku prawo jazdy jest czasowo zatrzymywane również za przekroczenie dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na drodze jednojezdniowej dwukierunkowej poza obszarem zabudowanym. Wcześniej najbardziej znana zasada automatycznego czasowego zatrzymywania prawa jazdy za tak duże przekroczenie prędkości była kojarzona przede wszystkim z obszarem zabudowanym. Reforma rozszerzyła zakres tego rozwiązania na szczególnie niebezpieczne drogi poza miejscowościami.

Wrześniowych zmian nie należy więc przedstawiać jako momentu wejścia w życie wszystkich nowych kar przewidzianych na 2026 rok. Reforma została rozłożona na kilka etapów. Część przepisów zaczęła obowiązywać 3 marca, kolejne rozwiązania weszły w życie później, a 3 września uruchomiono między innymi okres próbny dla nowych posiadaczy kategorii B i związane z nim szczególne zasady. Dla kierowcy praktyczna konsekwencja jest jednak taka, że obecnie jednocześnie działa już kilka surowszych mechanizmów: zatrzymanie prawa jazdy za skrajne przekroczenie prędkości, specjalny system dla początkujących oraz pięcioletnie cofnięcie uprawnień za jazdę mimo zatrzymania.

Czy kurs w WORD nadal pozwoli skasować wszystkie punkty karne?

Nie. Reforma przepisów ograniczyła możliwość redukowania punktów karnych za najpoważniejsze naruszenia. Ministerstwo Infrastruktury wskazuje, że punkty przypisane do określonych poważnych wykroczeń nie będą mogły zostać zmniejszone poprzez ukończenie kursu w wojewódzkim ośrodku ruchu drogowego. Ma to przeciwdziałać sytuacjom, w których kierowca regularnie dopuszcza się szczególnie niebezpiecznych zachowań, a następnie korzysta z kursu wyłącznie po to, żeby zmniejszyć liczbę punktów i dalej prowadzić bez realnej zmiany zachowania.

Dla nowych kierowców system jest jeszcze bardziej restrykcyjny, ponieważ podczas okresu próbnego już przekroczenie 12 punktów uruchamia obowiązek szkolenia dotyczącego zagrożeń w ruchu drogowym, a przekroczenie 20 punktów w pierwszym roku prowadzi do cofnięcia uprawnień. Nie należy więc traktować kursów jako prostego sposobu na ciągłe "zerowanie" konsekwencji wykroczeń. Nowa konstrukcja przepisów ma przede wszystkim wymuszać większą ostrożność w pierwszych miesiącach jazdy, kiedy kierowca ma jeszcze niewielkie doświadczenie, a ryzykowne zachowania mogą szczególnie szybko doprowadzić do poważnych konsekwencji.

Czy nowe zasady dotyczą kierowców, którzy mają prawo jazdy od kilku lat?

Większość przepisów obowiązujących od 3 września jest skierowana do osób, które po raz pierwszy uzyskują kategorię B. Kierowca posiadający prawo jazdy od kilku czy kilkunastu lat nie zostaje więc nagle objęty dwuletnim okresem próbnym tylko dlatego, że nowe regulacje weszły w życie. Nie zaczyna go również obowiązywać limit 0,0 promila przewidziany specjalnie dla osób pozostających w okresie próbnym. Kluczowy jest moment uzyskania pierwszego prawa jazdy kategorii B oraz objęcie nowymi zasadami wynikającymi z ustawy.

Nie oznacza to jednak, że doświadczeni kierowcy mogą zignorować całą reformę. Niektóre rozwiązania obejmują wszystkich prowadzących. Dotyczy to między innymi wspomnianego cofnięcia uprawnień na 5 lat w przypadku jazdy mimo czasowego zatrzymania prawa jazdy. Wcześniej, od 3 marca, rozszerzono również możliwość czasowego zatrzymywania prawa jazdy za przekroczenie prędkości o więcej niż 50 km/h na określonych drogach jednojezdniowych dwukierunkowych poza obszarem zabudowanym. Rok 2026 przyniósł więc jednocześnie dwa rodzaje zmian - szczególne obowiązki dla osób zaczynających karierę za kierownicą oraz znacznie ostrzejsze konsekwencje za wybrane zachowania wszystkich kierujących.

Co młody kierowca powinien zapamiętać z przepisów obowiązujących od 3 września 2026 roku?

Najważniejsza zmiana polega na tym, że zdanie egzaminu nie kończy już szczególnego nadzoru nad początkującym kierowcą. Przez pierwsze 2 lata, a w przypadku części 17-latków nawet przez okres sięgający 3 lat, obowiązuje okres próbny. W tym czasie trzeba zachować absolutną trzeźwość, szczególnie uważać na punkty karne i liczyć się z możliwością wydłużenia okresu próbnego po poważniejszych wykroczeniach. Przekroczenie 12 punktów oznacza obowiązkowe praktyczne szkolenie, natomiast przekroczenie 20 punktów w pierwszym roku prowadzi do cofnięcia uprawnień przez starostę.

Dla 17-latków dochodzą ograniczenia dotyczące jazdy z doświadczonym kierowcą, poruszania się wyłącznie na terenie Polski do osiągnięcia pełnoletności oraz przewożenia niepełnoletnich pasażerów. Nowy system jest więc bardziej wymagający niż dotychczas, ale jego konstrukcja jest stosunkowo czytelna: pierwsze lata za kierownicą mają być okresem stopniowego zdobywania doświadczenia. Najpoważniejszą pułapką może okazać się przekonanie, że prawo jazdy po zdanym egzaminie daje dokładnie takie same możliwości i podlega takim samym zasadom jak dokument osoby prowadzącej samochód od wielu lat. Od 3 września 2026 roku w wielu przypadkach już tak nie jest.